Grondstoffennieuws

Algemeen

• Het conflict rond Iran is de afgelopen weken sterk geëscaleerd tot rechtstreekse militaire confrontaties tussen Iran enerzijds en de Verenigde Staten en Israël anderzijds.
• De Straat van Hormuz is grotendeels geblokkeerd door Iran, wat directe gevolgen heeft voor de wereldwijde olie‑ en gasvoorziening en leidt tot sterk stijgende energieprijzen. Via de Straat van Hormuz verloopt ongeveer een kwart van de wereldwijde zeehandel in olie en circa een vijfde van de mondiale LNG‑handel, waarmee het een van de meest kritieke energieknooppunten ter wereld is.
• De olieprijs is sinds de aanvang van het conflict eind februari gestegen van USD 67,-/barrel (WTI) naar USD 112,-/barrel (WTI). Een stijging van maar liefst 67%.
• De gestegen olie-en gasprijzen zijn een directe aanjager van inflatie. De hogere energieprijzen vertalen zich onder meer in fors stijgende transportkosten, door duurdere brandstof, hogere risicopremies en verstoringen in logistieke routes.
• Ook heeft deze blokkade een grote impact op de wereldwijde kunstmestmarkt. De Golfregio, waaronder Qatar, Saoedi‑Arabië, Iran en de Verenigde Arabische Emiraten, neemt circa 30% van de wereldwijde zee‑export van kunstmestgrondstoffen voor haar rekening, met name ureum en ammoniak.
• De sterk gestegen kunstmestprijzen dwingen boeren wereldwijd om hun zaaikeuzes kritisch te heroverwegen. In veel regio’s verschuift het areaal weg van meststof intensieve gewassen zoals tarwe en maïs, richting bijvoorbeeld soja. Daarmee hebben de hogere kunstmestprijzen niet alleen invloed op de kostenstructuur, maar ook op teeltrotaties, opbrengsten en marktbalans.
• Voorlopig lijkt geen van de betrokken partijen bij het Iran-conflict bereid tot substantiële concessies, waardoor sprake is van een gevaarlijke patstelling.
• Pogingen van Pakistan en andere landen om een staakt‑het‑vuren te bemiddelen hebben tot nu toe geen akkoord opgeleverd.
• De Amerikaanse president Trump heeft Iran een ultimatum gesteld om de Straat van Hormuz te heropenen. Als dat niet gebeurt voor woensdag 02.00 uur (8-4) Nederlandse tijd zal de VS grootschalige aanvallen op energie-infrastructuur en bruggen uitvoeren. Trump zei onder meer Iran "terug naar het stenen tijdperk" te bombarderen.
• In de afgelopen weken heeft de scherpe stijging van de olieprijzen geresulteerd in een daling van EUR/USD van circa 1,18 naar het 1,15.
• Een sterkere dollar tegenover de euro maakt ingevoerde grondstoffen uit overzeese markten, zoals soja en maïs, duurder voor de EU. Tegelijkertijd leidt een zwakkere euro ertoe dat Europese exportproducten, waaronder tarwe en gerst, relatief concurrerender geprijsd zijn op de wereldmarkt.

Granen 

• De wereldproductie van tarwe is in het huidige seizoen (2025/2026) met 46 mln ton (bijna 6 %) gestegen ten opzichte van het vorige seizoen (845 mln ton versus 799 mln ton).
• Ook de wereldproductie van mais is dit seizoen hoger (circa 7 %) dan het vorige seizoen (1.320 mln ton versus 1.233 mln ton).
• Ondanks deze grote beschikbaarheid blijven de graanprijzen goed onderbouwd door lagere afgiftebereidheid van boeren, een lage dekking bij de industrie en onzekerheid over het verloop van de oorlog in het Midden-Oosten.
• De Amerikaanse tarwemarkt blijft de komende weken een weermarkt. Regen in april en mei is cruciaal voor de tarweopbrengst, vooral in de zuidelijke Plains en westelijke Corn Belt, waar Oklahoma en Nebraska achterblijven.
• De concurrentie van Oekraïense en Russische tarwe op de wereldmarkt neemt belangrijk toe. Gedurende april/juni hebben beide landen in totaal nog 16 mln ton tarwe beschikbaar voor export, vergeleken met 8 mln ton gedurende het tweede kwartaal van 2025.
• Mais Non GMO blijft aan de krappe kant door de sterk achterblijvende import van Oekraïense mais (minus 3,6 mln ton), wat niet voldoende wordt gecompenseerd met import vanuit derde landen.

Eiwitrijke grondstoffen

• De wereldwijde productie van sojabonen komt in het seizoen 2025/2026 uit op 426 miljoen ton, wat neerkomt op een toename van circa 13 miljoen ton (ruim 3%) ten opzichte van het voorgaande seizoen.
• De meest recente ramingen wijzen erop dat de Braziliaanse sojabonen­oogst in seizoen 2025/2026 uitkomt op circa 178 miljoen ton, waarmee opnieuw een historisch record wordt gevestigd.
• Sojaolie zal binnen het Amerikaanse sojacomplex waarschijnlijk de sterkste prijsontwikkeling laten zien, vooral door de aanhoudende energiecrisis en de verwachting dat het Amerikaanse biodieselbeleid deze maand extra vraag zal creëren.
• Hoge sojaolieprijzen zorgen normaal gesproken voor hogere crushing‑marges, waardoor verwerkers meer sojabonen verwerken en er extra sojameel op de markt komt, wat meestal drukt op de meelprijs. Dit klassieke patroon is momenteel nauwelijks zichtbaar, omdat de vraag naar sojameel relatief sterk blijft door een stabiele wereldwijde veevoerconsumptie en het gebrek aan volwaardige alternatieven.
• Het uitstel van de geplande ontmoeting tussen Trump en Xi Jinping eind maart 2026, vanwege de lopende oorlog met Iran, heeft geleid tot toegenomen onzekerheid over de voortzetting van de handelsafspraken die eind 2025 zijn gemaakt. Marktpartijen hadden gehoopt dat de top zou zorgen voor verdere concretisering van Chinese aankopen van Amerikaanse landbouwproducten, met name sojabonen, maar die duidelijkheid blijft nu uit. Als gevolg daarvan zijn nieuwe Chinese bestellingen van Amerikaanse sojabonen vertraagd, terwijl China zijn aankopen vooral richt op goedkopere Zuid‑Amerikaanse export, vooral uit Brazilië. Deze ontmoeting staat nu gepland voor medio mei 2026.
• De beschikbaarheid van zonnepitschroot is momenteel krap. Zonnepitschroot LP lijkt vanaf half april beter beschikbaar te worden en zonnepitschroot MP vanaf eind april/begin mei. Zonnepitschroot HP is niet alleen beperkt beschikbaar, maar ook nog eens duur. Dit laatste geldt ook voor raapzaadschroot.