Grondstoffennieuws

 Algemeen

• Recente regenval heeft weliswaar voor enige verbetering gezorgd, maar de waterstanden op de Rijn en Donau liggen nog steeds op uitzonderlijk lage niveaus voor de tijd van het jaar. De laadcapaciteit van de binnenvaart blijft daardoor beperkt, waardoor de logistieke keten onder druk staat. Dit leidt niet alleen tot hogere transportkosten, maar ook tot vertragingen in leveringen, doordat grotere volumes via alternatieve transportstromen moeten worden afgehandeld. Met december en januari, traditioneel toch al uitdagende maanden voor transport en logistiek, in aantocht, bestaat bovendien het risico dat deze problemen verder toenemen als de waterstanden niet op korte termijn herstellen.

• Het conflict tussen de VS en Iran blijft de markten beïnvloeden. De verstoringen van het scheepvaartverkeer in de Straat van Hormuz hebben de olieprijzen opgedreven. Voor Europa betekent dit niet alleen hogere energiekosten, maar ook extra druk op de euro, aangezien olie grotendeels in dollars wordt verhandeld. De hogere energieprijzen werken inmiddels ook door naar de landbouwmarkten, waarbij vooral oliezaden (zoals sojabonen) en maïs worden ondersteund door de aantrekkende vraag naar biobrandstoffen. Een belangrijk deel van de Amerikaanse maïsoogst vindt namelijk zijn weg naar de ethanolindustrie.

• Klimaatmodellen geven aan dat El Niño, een klimaatverschijnsel waarbij de zeewatertemperatuur in delen van de tropische Stille Oceaan tijdelijk hoger ligt dan normaal, zich waarschijnlijk verder versterkt en ten minste tot het eerste kwartaal van 2027 zal aanhouden. De afwijkende weersomstandigheden die hiermee gepaard gaan, kunnen in verschillende productiegebieden in de wereld leiden tot lagere opbrengsten en een wisselende beschikbaarheid van voedergewassen zoals sojabonen, mais en tarwe.

• Een belangrijke factor voor de Europese afnemer is de verzwakking van de euro ten opzichte van de Amerikaanse dollar in de afgelopen maanden. De EUR/USD-koers daalde van niveaus rond 1,16 in september naar circa 1,12 medio oktober, waardoor in dollars geprijsde grondstoffen duurder worden voor Europese kopers.
  Dit valutaverlies werkt direct kostenverhogend voor onder meer de import van maïs en sojaschroot.

Granen

• De verstoringen van de exportstromen vanuit de Zwarte Zee-regio hebben de afgelopen periode geleid tot een duidelijke prijsstijging van onder meer tarwe en maïs. Exportstromen vanuit Rusland en Oekraïne staan onder druk, waardoor afnemers nadrukkelijker op zoek gaan naar alternatieve herkomstlanden. Dit heeft geleid tot hogere risicopremies en stijgende prijzen op de internationale granenmarkten. Zolang de onzekerheid rondom de beschikbaarheid van graan uit de Zwarte Zee aanhoudt, blijven tarwe- en maïsprijzen gevoelig voor verdere prijsstijgingen.

• De extreme droogte van afgelopen zomer heeft een zware wissel getrokken op met name de Franse maïsoogst. Frankrijk, normaal gesproken de grootste maïsproducent van de Europese Unie, werd gedurende het groeiseizoen geconfronteerd met langdurige hittegolven en ernstige neerslagtekorten, waardoor de opbrengsten sterk onder druk kwamen te staan. De Franse maïsproductie voor oogstjaar 2026 wordt momenteel geraamd op circa 7,3 miljoen ton. Dat is een van de laagste productieniveaus in decennia en bijna een halvering ten opzichte van vorig jaar.

Eiwitrijke grondstoffen

• Verwachtingen rond de Chinese vraag zijn een belangrijke factor voor de prijsvorming van sojabonen, sojaolie en sojaschroot.  In aanloop naar het overleg tussen de VS en China in september liepen de prijzen van sojabonen en sojaschroot op. De markt verwachtte een positieve uitkomst, waarbij vooral werd gerekend op het schrappen van de aanvullende invoerheffing van 10% op Amerikaanse sojabonen. Uiteindelijk bleef deze maatregel uit. Hoewel de sojabonenprijzen na afloop van het overleg terugvielen, was deze daling beperkt ten opzichte van de eerdere stijging. Daardoor noteren de sojabonen op de termijnmarkt in Chicago (CBOT) nog altijd op een relatief hoog niveau.

• Na twee opeenvolgende uitstelrondes en diverse vereenvoudigingen binnen de regelgeving lijkt een nieuw uitstel van de EUDR onwaarschijnlijk en blijft invoering eind 2026 het uitgangspunt. De EUDR (European Union Deforestation Regulation) is een Europese verordening die bedrijven verplicht aan te tonen dat producten zoals soja, cacao, koffie, rundvlees, hout, rubber en palmolie niet afkomstig zijn van grond die na 31 december 2020 is ontbost. De belangrijkste verantwoordelijkheid ligt bij de partij die producten voor het eerst op de EU-markt brengt. Tegelijkertijd blijven investeringen in traceerbaarheid en compliance noodzakelijk. Hierdoor zullen de kosten in de keten stijgen. Daarnaast bestaat het risico dat leveranciers niet tijdig aan de eisen voldoen. Dit kan leiden tot verstoringen in de supply chain, een beperkter aanbod en hogere grondstofprijzen.